نمایش نوار ابزار

«مرگ فاصله ها» در جوامع پیشرفته و «زایش فاصله ها» در استان کرمانشاه

چهارشنبه 11 سپتامبر 2019

در برنامه‌ریزی آمایش و توسعه سرزمین، ترویج توسعه شهرها به نواحی روستایی آن‌هم در زمان مناسب، ضرورتی انکارناپذیر است.

برای ترویج توسعه شهری به مناطق روستایی و کاهش فاصله مکانی و زمانی بین شهرها و روستاها «راه‌های روستایی» نقش پراهمیتی دارند. راه محور توسعه است و «توسعه» از طریق راه‌ها به روستاها می‌رود.

در جوامع پیشرفته به حدی ارتباطات و راه‌ها را توسعه داده‌اند که به عبارت زیبای «مرگ فاصله‌ها» رسیده‌اند. «مرگ فاصله‌ها» بیانگر توزیع عدالت توسعه در سرزمین است.

«مرگ فاصله‌ها» در جوامعی اتفاق می‌افتد که تفاوت زیادی بین دورترین نقطه روستایی و شهرهای بزرگ از نظر دسترسی به انواع ارتباطات (تلفن همراه، اینترنت، راه آسفالته و …) وجود نداشته باشد.

بررسی سالنامه آماری کل کشور در سال ۱۳۹۶ و نگاهی به رتبه‌بندی استان­ها از نظر برخورداری از راه‌های روستایی آسفالته، نشانگر حقایق تلخی برای استان کرمانشاه است. از کل راه‌های روستایی کشور ۸۱٫۴ درصد آسفالته هستند. استان کرمانشاه بین ۳۱ استان کشور، از نظر بالا بودن درصد راه‌های روستایی آسفالته متأسفانه جایگاه ۲۴ را به خود اختصاص داده است. بر اساس مدل “موریس” می­توان استان‌ها را از نظر سطح توسعه‌یافتگی راه‌های روستایی به سه گروه یا دسته به شرح زیر تقسیم کرد: 

رتبه بندی استانهای کشور بر اساس درصد راههای روستایی آسفالته در  سال  ۱۳۹۶

رتبهاستاندرصد راههای آسفالته روستاییسطح توسعه نیافتگی بر اساس " مدل موریس "
1تهران99.2توسعه بالا
2بوشهر94.37توسعه بالا
3اصفهان94.14توسعه بالا
4خراسان رضوی93.8توسعه بالا
5قم91.6توسعه بالا
6سمنان89.9توسعه بالا
7کرمان89.8توسعه بالا
8مرکزی89.3توسعه بالا
9مازندران88.9توسعه بالا
10آذربایجان شرقی88.07توسعه بالا
11همدان88توسعه بالا
12چهارمحال و بختیاری87.5توسعه بالا
13ایلام87.13توسعه بالا
14البرز86.5توسعه بالا
15خوزستان85.8توسعه بالا
16یزد84.2توسعه متوسط
17فارس83.9توسعه متوسط
18زنجان82.7توسعه متوسط
19گلستان82.4توسعه متوسط
20قزوین77.86توسعه پایین
21لرستان77.8توسعه پایین
22خراسان جنوبی77.6توسعه پایین
23خراسان شمالی77توسعه پایین
24کرمانشاه74.1توسعه پایین
25آذربایجان غربی72.95توسعه پایین
26کهکیلویه و بویراحمد72.2توسعه پایین
27کردستان71.1توسعه پایین
28اردبیل70.26توسعه پایین
29هرمزگان 69توسعه پایین
30سیستان و بلوچستان 68.1توسعه پایین
31گیلان67.84توسعه پایین
متوسط کشور81.4

مأخذ: مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کل کشور، سال ۱۳۹۶

الف – دسته اول: استان­های با توسعه بالا: تعداد ۱۵ استان کشور در این سطح قرار دارند. نگاه به این گروه نشان می‌دهد که استان­هایی نظیر؛ ایلام، همدان، چهارمحال و بختیاری، مرکزی، بوشهر و سمنان توانسته‌اند با همت و تلاش مسئولان و مدیران خود را در این دسته یعنی «استان‌های با درجه توسعه یافتگی بالا» مطرح کنند.  

ب – دسته دوم: استان‌های با توسعه متوسط:  ۴ استان؛ یزد، فارس، زنجان و گلستان در گروه «استان‌های با درجه توسعه یافتگی متوسط» جای گرفته‌اند. 

ج – دسته سوم: استان­های با توسعه پایین:  ۱۲ استان؛  قزوین، لرستان، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، کرمانشاه، آذربایجان غربی، کهکیلویه و بویر احمد، کردستان، اردبیل، هرمزگان، سیستان و بلوچستان و گیلان در گروه «استان‌های با درجه توسعه یافتگی پایین» هستند. 

چند نکته در تحلیل این دسته‌بندی قابل توجه است:

۱- حتی در بین ۱۲ استان با توسعه پایین هم استان­ های قزوین، لرستان، خراسان جنوبی و خراسان شمالی رتبه بهتری نسبت به کرمانشاه دارند.

۲- هیچ‌کدام از استان‌های با توسعه پایین در درون خود کلان شهر ندارند به غیر از استان کرمانشاه. به عبارتی چرا کلان شهر کرمانشاه نتوانسته توسعه را به روستاهای پیرامون خود ببرد ولی شهرهایی نظیر ایلام و همدان توانسته‌اند؟

۳- استان کرمانشاه در دسته استان­های با توسعه پایین قرار گرفته است و در بین ۳۱ استان کشور رتبه ۲۴ ام را دارد.

نتیجه اینکه توسعه راه‌های روستایی استان کرمانشاه را دریابیم. توسعه این راه‌ها منجر به ترویج عدالت و توسعه در مناطق روستایی و نهایتاً منجر به «مرگ فاصله‌ها» می‌شود. گویا این بی‌توجهی به توسعه راه‌های آسفالته در نواحی روستایی استان کرمانشاه و قرارگیری در رتبه ۲۴ ام به جای «مرگ فاصله‌ها» منجر به «زایش فاصله‌ها» شده است. 

البته این تنها «وضعیت کمی» جاده‌های آسفالته روستایی استان کرمانشاه بود. بی­شک مردم نواحی روستایی استان آشنایی کامل‌تری با «وضعیت کیفی» راه‌های آسفالته روستایی دارند و این راه‌ها از نظر کیفیت هم حال و روز بدتری دارند و نیاز به ارائه آمار مستند نیست.

سؤال اصلی این است که آیا شأن و جایگاه استان کرمانشاه قرار گرفتن در رتبه ۲۴ ام از بین ۳۱ استان کشور است؟

این رتبه در شأن استان کرمانشاه نیست. امیدوارم همه کمک کنیم این رتبه بهبود پیدا کند.

 

                                                                                                                            دکتر نوذر قنبری

مطالب مشابه
دیدگاه ها
  • میثم 11 سپتامبر 2019, 23:51 پاسخ به دیدگاه

    با مطالعه مقاله فوق چند مطلب نمایانگر می شود:
    ۱:کرمانشاه با ظرفیت های بینظیر خود در همه زمینه ها نسبت به استان های مجاور وحتی کشورمتاسفانه به دلیل نبود نظارت کافی و متخصصان پیگیر و دلسوز از زیر ساخت ارتباطی مناسبی برخوردار نیست.
    ۲:کمبود و نقص زیر ساخت های ارتباطی فقط مربوط به راه های روستایی شهر کرمانشاه نیست ،چه بسا همه ما خیابان های اصلی و فرعی شهرمان را هر روز نظاره گر هستیم که در وضعیت مناسبی قرار ندارند وحتی از ابتدایی ترین راهنمایی جاده که خط کشی می باشد بی نصیب هستند.
    ۳:تعمیر و بازسازی جاده ها چند وقت یک بار انجام می گیرد ولی به دلیل نبود نظارت کافی ومنفعت طلبی ،وضعیت راه ها بعد از یک الی دو سال به حالت قبل برمی گردد .
    ۴:نمودار فوق این مطلب را پیشتر به ما نشان می دهد که اکثر استان هایی که دسته سوم قرار گرفته اند بیشتر انها مرزی وکم برخوردار هستند.
    ودر اخر این نکته که همانگونه که در طول تاریخ خوانده ایم شهر ها و جوامع بزرگ از راه های ارتباطی قوی و مناسب برخوردار بوده اند و وجود راه های ارتباطی مناسب و استاندارد،قطعا به رشد و توسعه پیش از پیش هر منطقه ای کمک می نماید.